Een computervirus is per definitie schadelijk, vervelend of gevaarlijk. In de fiche 'Wat is spyware lees je hoe dat bij spyware en adware allemaal veel minder duidelijk is. Er bestaan immers verschillende vormen van spyware. Sommige hebben duidelijk een schadelijk doel, zoals het uitvissen je wachtwoorden of kredietkaartnummers door bij te houden wat je allemaal op je computer intikt. Andere zijn minder schadelijk maar wel storend. Denk bijvoorbeeld aan adware: programma's die vervelende advertenties op je computer tonen. Maar ook cookies (lees meer in de fiche over cookies), worden vaak onder de noemer spyware gerangschikt hoewel ze meestal onschadelijk en zelfs nuttig zijn.

Met andere woorden: de bestrijding van spyware is zo mogelijk nog complexer dan de bestrijding van computervirussen, waar elk virus per definitie schadelijk is. Dat is ook de reden waarom veel makers van antivirusprogramma's zich nog niet aan de bestrijding van spyware hebben gewaagd of zich beperken tot bekende, schadelijke vormen van spyware.

En dat is dan weer de reden waarom je voor het bestrijden van spyware best gebruik maakt van bijkomende oplossingen.

Er zijn twee soorten computerprogramma's die je helpen in je strijd tegen spyware:

• Anti-spyware en anti-adware programma's die je helpen de spyware en adware van je computer te verwijderen;
• Firewalls die alle verdachte programma's, die verbinding zoeken met internet, kunnen blokkeren.

We bespreken ze hieronder allebei wat verder in detail. In de fiche "Spywarebestrijding voor gevorderden" gaan we dieper in op het gebruik van anti-spywareprogramma's.

Spywarefilters: voordelen en beperkingen

Anti-spyware en anti-adware oplossingen maken net zoals antivirusprogramma's gebruik van een databank met bekende 'bedreigingen'. En net zoals bij een antivirusprogramma betekent dit dat je regelmatig de laatste versies van de programma's op je computer moet installeren.

Naast een databank met bekende spyware, adware en browser hijackers (lees de fiche Wat is spyware?) doorzoeken de meeste van deze programma's je computer ook naar cookies. Als je een anti-spywareprogramma je computer laat afspeuren naar mogelijke spyware, moet je dus alle gevonden 'bedreigingen' bekijken vooraleer je beslist of je ze wilt wissen. Er zitten immers soms ook cookies en zelfs programma's bij die je eigenlijk wenst te behouden. Dat is meteen het grootste verschil tussen anti-spyware en antivirusprogramma's: bij antvirusprogramma's weet je zeker dat alle gevonden bedreigingen best meteen gewist worden.

Er is nog een tweede verschil. De meeste anti-spywareprogramma's plaatsen de gevonden bestanden in een soort quarantaine. Bij antivirusprogramma's kun je dat ook doen, maar de meeste gebruikers wissen de gevonden virussen gewoon helemaal. Schrik dus niet als je een tweede antispywareprogramma op je computer plaatst en die vindt plots stapels spyware: de kans is groot dat hij bestanden heeft gevonden die door het eerste programma in quarantaine waren geplaatst.

Je vindt heel wat gratis anti-spywareprogramma's voor persoonlijk gebruik. Bedrijven moeten meestal betalen. Een lijst vind je in de fiche met links. Sommige fabrikanten van complete beveiligingsprogramma's (firewall, antivirus, antispam… samen in één toepassing) integreren ook een antispyware in hun pakket maar dat is zeker niet altijd het geval.

Gedetailleerde informatie over hoe je met een anti-spywareprogramma moet werken, vind je in de fiche 'Spywarebestrijding voor gevorderden'.

Firewalls: een muur tussen je computer en het internet

Een firewall is letterlijk vertaald een 'brandmuur'. Net zoals een brandmuur of een branddeur bedoeld zijn om bij brand het vuur tegen te houden, is een firewall in de computer-betekenis een veiligheidsmuur tussen je computer (of je netwerk) en de buitenwereld (lees: het internet).

Firewalls bestaan in alle vormen en formaten. Soms is het een software (computerprogramma), soms een combinatie van software en hardware (een fysiek product). De meeste thuisgebruikers hebben voldoende aan een zogeheten 'personal firewall', meestal een software-oplossing. Bedrijven die hele computernetwerken moeten beveiligen, maken meestal gebruik van een complexere oplossing die een combinatie is van software en hardware.

De werking van een firewall bestaat eenvoudig gezegd uit het bekijken van al het gegevensverkeer van internet naar jouw computer, en omgekeerd. Wanneer firewalls een verdachte activiteit opmerken, blokkeren ze de bron van het mogelijke onheil, slaan ze alarm en/of vragen ze je wat je wilt doen. Meer over firewalls lees je in de fiche 'houd de hackers buiten'.