In de fiche 'Installeer een antivirusprogramm' leggen we uit wat een antivirusprogramma is, hoe het werkt en hoe je het gebruikt. In deze fiche geven we je bijkomende adviezen voor het beschermen van je computer tegen virussen en leggen we je uit wat je moet doen als je systeem toch besmet is geraakt.

Hoe het besturingssysteem en een firewall je kunnen helpen in de strijd tegen wormen

In de fiche 'Virussen in detail behandelen we de verschillende soorten virussen. Eén daarvan zijn de zogeheten wormen: kwaadwillige programma's die zich vanzelf verspreiden langsheen netwerk- en internetverbindingen, vaak zelfs zonder menselijke tussenkomst. Wormen gaan op zoek naar kwetsbare plekken binnen je besturingssysteem en proberen die uit te buiten om zichzelf automatisch voort te planten. Om dat te voorkomen is het erg belangrijk dat je regelmatig updates van je besturingssysteem uitvoert. Vooral een besturingssysteem als Windows, dat meestal het doelwit is van wormen, moet frequent geactualiseerd worden. Microsoft brengt regelmatig updates uit om nieuwe veiligheidslekken te dichten. Je kunt je besturingssysteem zo instellen dat het vanzelf de nieuwe updates installeert wanneer die beschikbaar zijn (via het internet). Op die manier voorkom je dat een worm die veiligheidslekken kan misbruiken.

We raden je ook aan om een firewall te installeren. Zoals je in de fiche over firewalls kunt lezen, helpen die programma's niet alleen om ongewenste bezoekers buiten te houden. Ze verhinderen wormvirussen ook de toegang tot je computer.

Hoe reageren als er een virus opduikt?

Wat doe je wanneer er een virus op je computer zit?

1. Reageren op een virus als je al een antivirusprogramma hebt

De meeste antivirusprogramma's laten je zelf toe om te bepalen wat er moet gebeuren als ze een virus hebben ontdekt. Ze kunnen het virus wissen zonder je daarvan iets te zeggen. Of ze kunnen een waarschuwingsvenster openen, meestal met de naam van het gevonden virus erbij. De meeste oplossingen bieden je dan twee tot drie mogelijkheden: het virus wissen, het bestand herstellen (bijvoorbeeld bij een tekstdocument dat besmet is met een macrovirus) of het bestand in quarantaine plaatsen. Dat is het bestand bewaren op een plaats waar het geen kwaad kan. Je kunt virussen het best wissen.

2. Reageren op een virus als je nog geen antivirusprogramma hebt

Als je nog geen antivirusprogramma op je computer hebt, is het veel moeilijker om te weten of je computer al dan niet door een virus is besmet. Toch zijn er een aantal 'symptomen' die er op kunnen wijzen dat je PC is aangetast. Opgelet, want die symptomen kunnen ook een andere oorzaak hebben. Helemaal zeker weet je het dus niet. Vaak voorkomende symptomen van een virusbesmetting zijn onder meer een trage computer, een PC die niet meer opstart of moeilijk opstart, allerhande vreemde gebeurtenissen zoals vreemde berichten op je computerscherm, een harde schijf die voortdurend aan het werk is, ook als je op dat moment niets met je PC doet…

Enkele stappen die je kunt zetten als je vermoedt dat je computer is aangetast:

• Roep er een specialist bij. Ben je niet zeker waardoor het vreemde gedrag van je computer veroorzaakt wordt, dan ga je best te rade bij een computerhandelaar die dan kan nakijken wat er precies scheelt.
  
• Installeer zo snel mogelijk een antiviruspakket en scan alle gegevens op je computer. Natuurlijk werkt dit alleen maar als je PC nog steeds correct opstart. Zoniet moet je het systeem trachten op te starten met een 'bootdisk' of met de installatie-cd van je besturingssysteem. Als je geen 'bootdisk' hebt, kun je er één laten maken door een specialist.
  
• Doe eventueel een virusanalyse via een gespecialiseerde website. De meeste verkopers van antivirussoftware hebben op hun website een virusscanner waarmee je een gratis systeemcheck kunt uitvoeren. Natuurlijk is dit niet altijd mogelijk of aan te raden, zeker niet als het veiligheidsprobleem te maken heeft met je internetprogramma. Voorbeelden van soortgelijke websites vind je in de fiche met 'link'.
  
• Maak je gebruik van Windows XP of Windows 2000? Probeer dan – als niets anders helpt – een zogeheten 'systeemherstel'. De nieuwste besturingssystemen van Microsoft hebben een functie waarbij je je computer kunt starten in een 'vroegere staat'. Windows XP maakt af en toe een soort kopie van de instellingen van je PC. Je kunt dan naar een vroegere instelling terugkeren via de systeemherstelfunctie. Je vindt die in de 'probleemoplosser' in de Help-functie. Hoe verder het systeemherstelpunt dat je kiest in het verleden ligt, hoe groter de kans dat ook andere programma's en bestanden, waaraan je sindsdien hebt gewerkt, verloren gaan.
  
• Maak gebruik van een toepassing om het systeemregister te herstellen. Het systeemregister van Windows is zowat de kern van je besturingsysteem. Het houdt alle Windows-instellingen bij. Sommige virussen dringen diep in dat register door en plaatsen daar informatie die er bijvoorbeeld voor zorgt dat het virus steeds samen met je computer opstart. Er bestaan speciale programma's die je helpen om inbreuken in het systeemregister te herstellen (zie de fiche met 'links). We raden je aan om die enkel te gebruiken als je een onderlegd computergebruiker bent. Als je dat niet bent, laat je deze taak best aan een specialist over. Maak ook altijd eerst een kopie van het huidige systeemregister. Verkeerde ingrepen in het systeemregister zorgen er immers voor dat je hele systeem onstabiel of zelfs onbruikbaar wordt en dat je alle programma's opnieuw moet installeren.

In de regel adviseren we je om nooit overhaast tewerk te gaan en te vermijden dat een eventuele besmetting of een ander probleem erger wordt door allerlei manuele ingrepen als je niet voldoende vertrouwd bent met computers. Zoek hulp bij een specialist en installeer zo snel mogelijk een antivirusprogramma.