In de fiche 'Wat is spyware' kun je lezen op welke vaak voorkomende manieren spyware op je computer terecht komt. We vertellen je daar ook hoe spyware verschillende doelen kan hebben. In deze fiche gaan we dieper in op de verschillende soorten spyware en hun bestaansreden.
Spyware installeert zich zonder je medeweten op je computer en heeft in het algemeen tot doel om informatie over jou en je computergebruik te verzamelen. Onthoud dat niet alle vormen van spyware 'slecht' zijn: ook cookies worden vaak onder de noemer spyware gerangschikt. Sommige vormen van spyware streven misdadige doeleinden na, terwijl de meeste vormen van spyware vooral een commerciële bedoeling hebben.
Cookies: spyware om beter te surfen
Een cookie is een klein tekstbestandje dat op je computer wordt geïnstalleerd bij het bezoek aan een website. Het bevat beknopte informatie over je bezoek. Deze informatie kan doorgaans niet worden 'ingelezen' door andere websites. Bovendien is de informatie meestal onschuldig en zelfs nuttig, zowel voor de uitbater van de site als voor jou: cookies maken de surfervaring immers een stuk comfortabeler.
Een voorbeeld: wanneer je op een meertalige website komt, moet je vaak je land van herkomst en je taal kiezen. De meeste websites plaatsen dan een cookie met je taalkeuze op je computer. Bij een volgend bezoek aan die website krijg je dan onmiddellijk de juiste taalversie voorgeschoteld.
Meer voorbeelden over wat cookies doen en tips om cookies te weren, indien je dat groter gebruiksgemak niet wilt, vind je in de fiche 'Cookies in detail.
Adware: opdringerige advertenties
Adware is software die je ongevraagd allerhande advertenties op je computer toont, meestal onder de vorm van een zogeheten pop-up: een openklappend venstertje dat een reclameboodschap bevat. Die reclame is niet te verwarren met de 'normale' reclame die je vaak ziet wanneer je een commerciële website bezoekt. Adware werkt onafhankelijk van de site die je bezoekt en kan op de meest uiteenlopende momenten advertenties openen.
Adware wordt onder de categorie spyware gerangschikt, omdat het gekoppeld is aan een systeem dat nagaat wat je allemaal met je computer doet. Wanneer de Adware merkt dat je online bent, krijg je plots pop-ups te zien. De makers hopen je zelfs advertenties te kunnen tonen die aansluiten bij je persoonlijke interesses. Hoe meer die advertenties overeenstemmen met jouw gedrag, hoe groter de kans dat je erop klikt.
De meeste Adware zit verstopt in allerhande gratis programma's. Op die manier verdienen de uitgevers van die programma's geld. Veel van die uitgevers vermelden trouwens in de gebruikerslicentie dat je je akkoord verklaart dat de Adware op je computer wordt geïnstalleerd, in ruil om het programma gratis te kunnen gebruiken. Lees dus altijd goed de licentievoorwaarden!
Dialers: bellen naar betaallijnen
Een Dialer is een stukje software dat zich zonder je medeweten op je computer nestelt en ongemerkt naar een betalend telefoonnummer belt en je zo op hoge kosten kan jagen. De makers ervan verdienen geld doordat ze een stukje van de gesprekskosten krijgen uitbetaald, meestal via een obscure, buitenlandse telefoonoperator.
Dankzij de komst van breedband internet (kabel, ADSL…) wordt deze vorm van spyware gelukkig steeds minder efficiënt. Dialers werken alleen bij zogeheten inbelverbindingen: tragere internetverbindingen die gebruik maken van een apparaat (een modem) en een vaste telefoonlijn. De modem moet dan steeds een nummer bellen vooraleer je een internetverbinding hebt.
Browser Hijack: een andere startpagina in je browser
Browser Hijackers, letterlijk browser-kapers, zijn spyware-programma's die de startpagina van je browser (het programma waarmee je surft) kunnen veranderen. Ze zijn bijzonder vervelend en moeilijk te verwijderen. De reden van hun bestaan is meestal snel geldgewin. De makers van Browser Hijackers misbruiken immers jouw computer om geld te verdienen: op het internet betaalt de uitbater van een website vaak geld aan een andere site-uitbater die bezoekers naar zijn website doorstuurt.
Het doorsturen van bezoekers naar een andere website is perfect toegelaten, indien je daar als bezoeker voor kiest (bijvoorbeeld door ergens op te klikken). Alleen misbruiken de makers van Browser Hijackers deze praktijk. Je komt telkens op een webpagina terecht waarvoor je zelf niet hebt gekozen, wat bijzonder vervelend kan zijn. Er zijn heel wat beveiligingspakketten verkrijgbaar die Browser Hijackers moeiteloos kunnen verwijderen, maar dat lukt niet altijd. Meer over het verwijderen van Browers Hijackers lees je in de fiche 'Spyware bestrijden.
Key Loggers: op zoek naar je persoonlijke gegevens
Key Loggers houden bij wat je allemaal intikt op je computer. Ze bewaren letterlijk elke klik en elke tik op je toetsenbord. Terwijl sommige Key Loggers die informatie ergens op je eigen computer bewaren, kunnen andere de informatie ook stiekem doorsturen naar een onbekende computer op het internet.
Sommige Trojaanse paarden (meer hierover lees je in de fiche over virusse)kunnen een Key Logger installeren op je computer. Op die manier kunnen misdadigers je persoonlijke gegevens zoals je kredietkaartnummer of je wachtwoorden te weten komen.
Snoopware: bekenden die je bespioneren
Snoopware is een speciaal geval van spyware. Het is immers een vorm van spionage die door iemand die je kent op je computer wordt losgelaten om te kijken wat je allemaal op het internet en met je PC doet. Soms zijn het ouders zijn die willen weten wat hun kind met de computer doet, maar ook wel eens wantrouwige werkgevers, echtgenoten… De praktijk om werknemers in de gaten te houden via de computer is in ons land strikt verboden, tenzij met de expliciete toestemming van de werknemer.
Adviezen
- Installeer een beveiligingspakket dat al deze vormen van spyware kan detecteren en vernietigen.
- Klik nooit op bestandsbijlagen van e-mails waarvan je de oorsprong niet kent; ze bevatten soms spyware.
- Haal geen gratis bestanden of programma's van het internet, tenzij je de aanbieder goed kent en vertrouwt. Populaire programma's om bestanden en muziek uit te wisselen, bevatten vaak spyware.
- Als je toch gratis programma's van het internet haalt, lees je best de kleine lettertjes van de licentie-overeenkomst.
Links