De term spyware, ook spionagesoftware genoemd, is een samentrekking van twee woorden: spy (Engels voor spion) en software. Ze duiden precies aan wat spyware is: een geniepig computerprogramma dat erop gericht is om te kijken wat je allemaal doet op je computer en op het internet.
Wat de spyware precies bijhoudt, hangt af van de bedoeling van de makers ervan. Sommige makers van spyware proberen te weten te komen wat je wachtwoorden zijn, door te onthouden welke woorden je intikt. Anderen willen zoveel mogelijk over jou persoonlijk te weten komen in de hoop daar financieel voordeel mee te doen.
Nog andere makers van spyware houden bij welke sites je bezoekt om zo opdringerige advertenties vanuit het niets tevoorschijn te toveren voor producten die overeenkomen met de thema's die je op het internet opzoekt. Dit wordt ook 'adware' genoemd: 'ad' is de afkorting van 'advertentie'.
Een volledige lijst van de verschillende soorten spyware vind je in de fiche 'Spyware in detai'.
In de ruime zin van het woord kun je ook de zogeheten 'cookies' onder spyware rekenen. Dat zijn kleine bestanden die op je computer bewaard blijven tijdens en na je bezoek aan een website. Toch zijn de meeste cookies niet schadelijk. Integendeel: de website, die een 'cookie' op je computer plaatst, houdt hiermee beperkte gegevens bij over je voorkeur (zoals je taalkeuze) om het bezoek veel aangenamer te maken.
Spyware kan op verschillende manieren op je computer terecht komen:
- Als een bijvoegsel ('attachment') van een ongevraagde e-mail. Klik daarom nooit op een bijgevoegd bestand van iemand die je niet kent.
- Soms wordt het automatisch op je computer geplaatst tijdens een bezoek aan een website. Vermijd daarom verdachte websites zoals sites met inhoud voor volwassenen, sites met illegaal gekopieerde muziek… Bezoek enkel betrouwbare websites.
- Op sommige websites word je uitgenodigd op een link te klikken waarbij spyware op je PC wordt geïnstalleerd. Ook hier geldt: vermijd verdachte websites en advertenties die beweren dat je gegevens in gevaar zijn, dat je een loterij hebt gewonnen en gelijkaardige boodschappen.
- Sommige programma's voor bestandsuitwisseling zijn bekende bronnen van spyware. Spyware kan soms ook vervat zitten in software die je van het internet haalt, zeker wanneer dat gekopieerde software is. Haal daarom enkel programma's bij betrouwbare websites. Programma's die vaak spyware bevatten zijn bijvoorbeeld zogeheten schermbeveiligers, gratis spelletjes, gekopieerde versies van populaire programma's… Dit betekent natuurlijk niet dat alle gratis programma's spyware bevatten.
Installeer daarom op je computer in elk geval een beveiligingsoftware die de spyware automatisch kan herkennen en verwijderen. Let daarbij op dat je geen cookies verwijdert van vertrouwde websites, die erop gericht zijn om je surfervaring op deze sites comfortabeler te maken.
De beste manier is het installeren van een beveiligingsprogramma dat spyware kan detecteren en je hele computer kan controleren. Maar ook als je zo geen programma hebt of het al wekenlang niet gebruikt hebt, zijn er verschijnselen die een alarmbelletje moeten doen rinkelen. We sommen ze even op: